Regels & Voorwaarden

Vergunningvrije familiewoning op eigen erf.

Laatste update: 20-10-2026

Dichtbij familie wonen wordt eenvoudiger.

Naar verwachting wordt het vanaf 1 januari 2027 mogelijk om onder landelijke voorwaarden een familiewoning vergunningvrij op het eigen achtererf te realiseren en te gebruiken. De regeling is bedoeld voor onder andere ouders en kinderen die zelfstandig willen wonen, maar wel dichtbij familie. Ook voor premantelzorg kan een vergunningvrije familiewoning straks een mogelijkheid bieden.

Bespreek jouw situatie

De definitieve regelgeving is nog in voorbereiding. De informatie op deze pagina is gebaseerd op de actuele officiële uitwerking en wordt bijgewerkt zodra het definitieve Besluit is gepubliceerd.

In het kort

Verwachte ingangsdatum 1 januari 2027
Voor wie Eerstegraads familie en mantelzorgsituaties
Waar Op het achtererf van een bestaande woning
Wat wordt vergunningvrij Onder voorwaarden de omgevingsplanactiviteit voor bouwen, gebruiken en in stand houden
Maximale bouwhoogte 5 meter
Maximale oppervlakte Afhankelijk van de grootte en bestaande bebouwing van het bebouwingsgebied
Meldingsplicht Volgens de huidige uitwerking niet voorzien

Wat verandert er vanaf 2027?

Tot nu toe is het realiseren van een zelfstandige woning voor familie op het eigen erf sterk afhankelijk van de lokale regels en de specifieke situatie. Voor mantelzorg bestaan op dit moment al mogelijkheden om onder voorwaarden vergunningvrij woonruimte op het erf te gebruiken of te realiseren. De nieuwe landelijke regeling gaat verder.

Het uitgangspunt wordt dat een bijbehorend bouwwerk op het achtererf onder voorwaarden vergunningvrij als familie- of mantelzorgwoning kan worden gebouwd, in stand gehouden en gebruikt. Daarmee ontstaat een landelijke basis voor families die dichtbij elkaar willen wonen.

Dat is met name relevant voor twee situaties: ouders die zelfstandig dichtbij hun kinderen willen wonen en volwassen kinderen die op het erf van hun ouders een zelfstandige woonplek krijgen.

Voor wie is een vergunningvrije familiewoning bedoeld?

De voorgenomen regeling richt zich op familieleden in de eerste graad.

De actuele officiële publieksinformatie noemt onder andere biologische ouders en kinderen, stiefouders, stiefkinderen, adoptieouders en adoptiekinderen en pleegkinderen van de bewoner van het hoofdgebouw. Het definitieve besluit is nog niet gepubliceerd en kan dus nog wijzigen

Ook zonder bestaande mantelzorgrelatie
Dit is een belangrijk verschil. Er hoeft namelijk voor een familiewoning niet eerst sprake te zijn van een bestaande mantelzorgsituatie. De overheid noemt expliciet de mogelijkheid voor premantelzorg: bijvoorbeeld ouders die alvast dichter bij hun kinderen gaan wonen voordat daadwerkelijk intensieve zorg nodig is.

Waar mag een familiewoning worden geplaatst?

De landelijke vergunningvrije regeling is bedoeld voor een familiewoning op het achtererf. Dat kan een nieuw te realiseren bijbehorend bouwwerk zijn, maar ook een bestaand bijgebouw dat geschikt wordt gemaakt voor gebruik als familiewoning.

Een familiewoning kan onder deze landelijke regeling niet zonder meer vergunningvrij op het voorerf worden geplaatst. Dat betekent dat de precieze ligging van het achtererfgebied één van de eerste dingen is die bij een perceel moet worden beoordeeld.

Laat jouw perceel beoordelen

Hoe groot mag een vergunningvrije familiewoning op eigen erf zijn?

De toegestane oppervlakte hangt af van het bebouwingsgebied en van de oppervlakte die al door relevante bijbehorende bouwwerken wordt ingenomen.

Volgens de meest recente, officiële uitwerking geldt onderstaande tabel:

Grootte bebouwingsgebied Maximale oppervlakte bijbehorende bouwwerken
Tot en met 100 m² maximaal 50%
Tussen 100 t/m 300 m² 50 m² + 20% van het deel boven 100 m²
Meer dan 300 m² 90 m² + 10% van het deel boven 300 m²
Absoluut maximum 150 m²

Voorbeeld

In dit voorbeeld gebruiken we een Bebouwingsgebied van 200 m².

De eerste 100 m² levert 50 m² op.
Van de volgende 100 m² mag 20% worden meegerekend: 20 m².

De maximale oppervlakte aan relevante bijbehorende bouwwerken bedraagt in deze situatie dus: 70 m²

Let op: Staat er op het erf al relevante bestaande bebouwing, dan telt die mee in de totale toegestane oppervlakte.

Hoe hoog mag een vergunningvrije familiewoning zijn?

Volgens de huidige landelijke uitwerking geldt een maximale bouwhoogte van 5 meter.

Wordt er hoger dan 3 meter gebouwd, dan gelden aanvullende voorwaarden aan onder andere het dak. De landelijke toelichting bepaalt dat een bouwwerk boven die hoogte een schuin dak moet hebben.

Mijn Familiewoning richt zich op gelijkvloerse woningen. Daarmee blijven we ruim onder die maximale hoogte, maar uiteindelijk zijn de definitieve uitvoering en locatie bepalend.

Vergunningvrij betekent niet regelvrij

Een vergunningvrije familiewoning betekent niet dat je simpelweg iedere gewenste woning op iedere plek in jouw tuin kunt neerzetten. Ook een vergunningvrij bouwwerk moet voldoen aan de toepasselijke regels. De overheid noemt expliciet dat de eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), waaronder eisen rond brandveiligheid, van toepassing blijven.

Daarnaast spelen de exacte ligging van het perceel, bestaande bebouwing, het achtererfgebied en andere locatiegebonden omstandigheden een rol. Daarom adviseren wij om vóór het kiezen van een woning eerst vast te stellen wat op het betreffende perceel mogelijk is.

Mijn Familiewoning kan je hierbij ondersteunen. We helpen je om vooraf inzicht te krijgen in de mogelijkheden op het perceel, de relevante regels en eventuele aandachtspunten. Zo weet je precies waar je aan toe bent en ondersteunen wij je bij het maken van keuzes betreffende het formaat, de indeling en de uitvoering.

Laat jouw perceel beoordelen

Moet ik de gemeente straks nog informeren?

Volgens de huidige officiële uitwerking komt er geen algemene meldingsplicht voor een vergunningvrije familie- of mantelzorgwoning.

Voor mantelzorg vervalt bovendien de algemene verplichting om vooraf een mantelzorgverklaring te overleggen. Een gemeente kan wel informatie opvragen wanneer er gegronde twijfel bestaat over de mantelzorgrelatie.

Let op: Dat er geen algemene meldingsplicht is, betekent opnieuw niet dat iedere situatie automatisch aan de voorwaarden voldoet. Het blijft de verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer om binnen de regels te handelen.

Van perceel naar passende familiewoning

Een familiewoning moet niet alleen mooi of comfortabel zijn. De woning moet passen bij jouw familie, het erf en de mogelijkheden op locatie.

Daarom kijkt Mijn Familiewoning eerst naar de situatie als geheel. Wie gaat er wonen? Hoeveel ruimte is er beschikbaar? Welke voorwaarden gelden op het perceel? En welke woonwensen zijn belangrijk?

Op basis daarvan bepalen we welk woningformaat en welke uitvoering passend zijn. Zo ontstaat geen standaardoplossing die toevallig ergens wordt geplaatst, maar een familiewoning die bewust wordt afgestemd op de plek en de mensen die er gaan wonen.

Bespreek jouw situatie

Woningprogramma 2027

Eén concept, drie standaard formaten.

We werken aan een overzichtelijk woningprogramma in drie formaten. De definitieve ontwerpen, plattegronden, uitvoeringen en prijzen worden momenteel samengesteld.

Compact

54 m² · 6 x 9 m

Compact wonen met alle essentiële voorzieningen.

Comfort

72 m² · 6 x 12 m

Meer leefruimte en flexibiliteit in de indeling.

Plus

90 m² · 6 x 15 m

Royaal wonen met extra mogelijkheden.

Genoemde oppervlaktes zijn indicatieve uitgangsformaten. Definitieve maatvoering, indelingen, specificaties en prijzen volgen bij publicatie van het woningprogramma. Neem contact met ons op voor de laatste updates betreffende het woonprogramma voor 2027

Veelgestelde vragen over vergunningvrije familiewoning

Niet automatisch. De nieuwe landelijke regeling voor familiewoningen treedt volgens de actuele planning naar verwachting op 1 januari 2027 in werking. Tot die tijd moet worden gekeken naar de huidige regels en het omgevingsplan.

Niet in iedere situatie. Als aan de voorwaarden wordt voldaan, wordt de betreffende omgevingsplanactiviteit vergunningvrij. Andere toepasselijke regels blijven bestaan, waaronder technische eisen uit het Bbl.

Nee. De familiewoningregeling is juist breder en is bedoeld voor huisvesting van eerstegraads familie. Ook premantelzorg en huisvesting van volwassen kinderen worden expliciet genoemd.

Volgens de huidige uitwerking wel. Volwassen kinderen behoren tot de doelgroep van de regeling.

Ja. Dit is één van de situaties waarvoor de nieuwe familiewoningregeling bedoeld is.

Niet op basis van de huidige landelijke vergunningvrije regeling. Het bijbehorende bouwwerk moet op het achtererf staan.

Dat hangt af van het bebouwingsgebied en bestaande bijbehorende bouwwerken. Er geldt dus niet één maximale woningmaat voor alle percelen.

De huidige uitwerking noemt maximaal 5 meter. Boven 3 meter gelden aanvullende eisen aan de dakvorm.

Volgens de huidige landelijke uitwerking is geen algemene meldingsplicht voorzien.

Dat kan volgens de huidige uitwerking mogelijk zijn, zolang aan alle voorwaarden wordt voldaan en het totaal binnen de toegestane oppervlakte blijft.

Benieuwd naar de mogelijkheden?

Heb je ruimte op jouw erf of wil je weten welke mogelijkheden er vanaf 2027 ontstaan? We denken graag met je mee over de situatie en perceel.

Bespreek jouw situatie

Actuele informatie

Laatst gecontroleerd: 20 oktober 2026

Deze pagina is gebaseerd op de actuele informatie van Rijksoverheid, Volkshuisvesting Nederland, Informatiepunt Leefomgeving en de Wetgevingskalender.

Het Besluit versterking regie volkshuisvesting, waarin de nieuwe landelijke regels voor vergunningvrije familie- en mantelzorgwoningen worden vastgelegd, is op het moment van schrijven nog niet definitief bekendgemaakt. De huidige officiële verwachting is inwerkingtreding op 1 januari 2027.